Oficjalna strona Muzeum - Zamek w Oporowie

W dniu 16 października 2009 r. na zamku w Oporowie
odbyła się sesja naukowa
pt. „Domus propria Domus optima”
w ramach obchodów 60-lecia Muzeum – Zamku w Oporowie

PROGRAM SESJI

Prof. Tadeusz Nowak – Sąsiedzi Oporowskich w XV w.
Dr Tomasz Pietras – Koligacje Oporowskich w XV i pocz. XVI w.
Dr Hanka Żerek-Kleszcz – Tarnowscy herbu Rola
Ryszard Rau – Polichromowane stropy zamku w Oporowie
Dr Michał Kobierecki – Posiadacze ziemscy na podstawie materiałów
podatkowych z czasów stanisławowskich
Dr Ewelina Kostrzewska – Urządzenie dworu i pałacu w XIX w.
Anna Majewska-Rau – Oborscy właściciele dóbr Oporowskich
Piotr A. Stasiak – Aleksander i Pelagia Rembielińscy z Krośniewic

Jubileusz 60-lecia
Muzeum – Zamku w Oporowie
1949 - 2009
pod Honorowym Patronatem
Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Pana Bogdana Zdrojewskiego

    Muzeum-Zamek w Oporowie organizowane od 1947 r., dla zwiedzających zostało otwarte w lutym 1949 r. Początkowo działało jako Ośrodek Muzealny i Składnica Muzealna. W 1957 r. placówka otrzymała prawa Muzeum i nazwę Muzeum w Oporowie, a w 1999 r. zgodnie z nowym statutem nazwę Muzeum-Zamek w Oporowie. Jego siedzibą jest niewielki gotycki zamek rycerski z 1. poł. XV w., usytuowany na wyspie otoczonej fosą, położony w otoczeniu 10 ha parku krajobrazowego o XVII-wiecznej genezie. Jest to jedyny tego typu tak dobrze zachowany zabytek w kraju, a w Polsce środkowej najcenniejszy przykład średniowiecznej architektury świeckiej. Zamek wzniesiony został przez możny i wpływowy ród Oporowskich związany z dworem Jagiellonów. Do naszych czasów przetrwał z niewielkimi zmianami zachowując wiele cennych elementów wystroju architektonicznego, m. in. wspaniały schodkowy kamienny portal z herbem Sulima i insygniami władzy arcybiskupa gnieźnieńskiego Władysława Oporowskiego. Z późniejszych epok pochodzą późnorenesansowe, modrzewiowe, polichromowane stropy w komnatach na piętrze, jedne z niewielu przetrwałych w architekturze rezydencjonalnej w Polsce oraz XVIII i XIX w. parkiety.
    Doskonale zachowane wnętrza zdeterminowały charakter ekspozycji prezentującej od początku powstania Muzeum wnętrza mieszkalne różnych epok. Początkowo skromna ekspozycja mieściła się w części zamku, bowiem kilka pomieszczeń zajmowała biblioteka oraz lokatorzy. Gruntowna rewaloryzacja zabytku w latach 1962-65, poprzedzona badaniami archeologicznymi i architektonicznymi, przywróciła zamkowi dawną świetność i przyniosła szereg cennych odkryć. Odsłonięto spod przemurowań gotyckie portale i polichromowane stropy z XVII w. w trzech komnatach na piętrze. Dokonano także jedynego w swoim rodzaju znaleziska nigdzie dotąd nie notowanego: w skrytce pod podłogą znaleziono zbiór dawnej broni z XVIII i poł. XIX w., schowanej zapewne po powstaniu styczniowym. Po trzech latach prac konserwatorskich w 1965 r. ponownie udostępniono Muzeum zwiedzającym prezentując nową wystawę wnętrz dworskich, stworzoną według scenariusza Grażyny Kin - Majewskiej - Rzymkowskiej, kierującej placówką od 1961 do 2006 r. (odznaczonej srebrnym medalem „Zasłużony kulturze Gloria Artis” w 2006 r.). Ekspozycja ta przez lata była stale uzupełniana i wzbogacana muzealiami kupowanymi głównie z pozyskiwanych funduszy pozabudżetowych, gdyż dotacje od organizatora nie wystarczały na ten cel.
    Wyposażenie sal dostosowane zostało do wystroju architektonicznego komnat i podkreśla ich pierwotne funkcje - duża sala, jadalnia, salon, sypialnia, skarbczyk, zbrojownia. Dziś Muzeum może się poszczycić cennymi zbiorami. Eksponowane są dzieła sztuki i wyroby rzemiosła artystycznego od XVI do pocz. XX w. Wśród nich kolekcja portretów polskich i obcych (m.in. Louis de Silvestra, Józefa Pitschmanna oraz Harmana Verelsta z 1683 r. najprawdopodobniej jedyne dzieło tego malarza w Polskich zbiorach czynnego na dworach wiedeńskim i angielskim), zespół tkanin w tym gobelin flamandzki z XVII w. projektu A. Sallaerta oraz polska makata ślubna z XVIII w., kobierce, pasy kontuszowe, makaty buczackie. Na szczególną uwagę zasługuje unikatowy w skali kraju manierystyczny piec kaflowy z otwartym paleniskiem z XVI/XVII w. Wnętrza wypełnia szereg interesujących i unikatowych mebli, takich jak renesansowa toskańska skrzynia z kon. XVI w., barokowe szafy i niespotykany w polskich zbiorach fotel na biegunach z pocz. XVIII w., przypisywany warsztatowi A. Brustolognego. Ekspozycję dopełniają wyroby rzemiosła artystycznego ze srebra, kości słoniowej, ceramiki, szkła oraz cyny, w tym miśnieńska maselnica porcelanowa z serwisu obiadowego hr H. Brühla, tzw. „Serwisu Łabędziego”. W zbrojowni zobaczyć można zbroję konną z kon. XVI w., napierśniki, hełmy i kolczugi z XVII i XVIII w., zbiór pistoletów i broni białej. Ponadto Muzeum posiada także zbiory historyczne i etnograficzne, związane z regionem, dokumentujące kulturę materialną dworu (z ciekawym zbiorem kilkudziesięciu różnorodnych kuchennych naczyń miedzianych z XIX w.) oraz folwarku.
Muzeum-Zamek w Oporowie zainicjowało wieloletnie badania archeologiczne, prowadzone na terenie zespołu zamkowo-parkowego oraz na terenie wsi Oporów trwające od lat 80-tych XX w., których wyniki zostały opublikowane. Przyczyniło się także do przeprowadzenia badań architektonicznych i inwentaryzacji cennych obiektów architektury starówki kutnowskiej.
     Oporowskie Muzeum było inicjatorem powstania i twórcą dwóch muzeów w Kutnie:
• otwartego w 1969 r. Muzeum Bitwy nad Bzurą, filii Muzeum w Oporowie do 1981 r.; była to pierwsza w Polsce państwowa stała ekspozycja upamiętniającą największą bitwę września 1939 r., a placówka stała się miejscem skupiającym żołnierzy kampanii wrześniowej;
• organizowanego w latach 1981-86 Muzeum Regionalnego w Kutnie w oparciu o merytoryczne i administracyjne zaplecze oporowskiej placówki.

    Muzeum-Zamek w Oporowie prowadzi różnorodną działalność naukową obejmującą następujące zagadnienia: dzieje zamku i właścicieli dóbr Oporowskich, historię miejscowości i regionu, dzieje kościelne Oporowa oraz klasztoru Ojców Paulinów w Oporowie, majątki ziemskie w regionie, zgromadzone zbiory. Muzeum w swoim dorobku ma wiele wydanych publikacji począwszy od katalogów zbiorów, poprzez prace monograficzne, materiały z sesji naukowych, informatory i wydawnictwa popularnonaukowe, a za swoją działalność naukową uhonorowane zostało przez Ministra Kultury przyznaniem nagrody za zajęcie III miejsca w konkursie na Wydarzenie Muzealne Roku „Sybilla 2001”.

     Od ponad 40 lat Muzeum organizuje na terenie zamku koncerty dawnej muzyki, poezji, spektakle teatralne oraz imprezy o charakterze rekonstrukcyjnym prezentujące kulturę i tradycje epoki średniowiecza i staropolszczyzny.

   W 2009 r. na wniosek Zarządu Głównego Stowarzyszenia Muzealników Polskich decyzją Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego Bogdana Zdrojewskiego Muzeum - Zamek w Oporowie zostało uhonorowane Srebrnym Medalem "Zasłużony Kulturze Gloria Artis".

     Sponsorzy Jubileuszu:
Pan Adam Handzelewicz, Prezes Przedsiębiorstwa Budownictwa Ogólnego „VESTER” Sp. J. w Kutnie
Państwo Halina i Mieczysław Wośko, Polfarmex” S.A. w Kutnie
Pani Sylwia Sawicka Prezes Firmy ARGUS w Kutnie
Pan Włodzimierz Pawłowski, Przedsiębiorstwo Inżynieryjno-Budowlane „MAWEX” w Kutnie
Pan Marek Michalski, Przedsiębiorstwo Budowlano-Inżynieryjne „MAVEX” w Kutnie
Pan Bogdan Krawczyk, Pracownia Projektowo-Usługowa „Magbud” w Kutnie
Pan Krzysztof Krajewski, Agencja RIS w Płocku
Pan Waldemar Kacperski, Zakład Narzędziowy „Narmod” Sp. z o.o. w Żychlinie
Państwo Marta i Kazimierz Pilarscy, Firma Handlowa „Pieczarka” w Żychlinie
Państwo Mariola i Karol Olesińscy, „STOPTEX” w Krzyżanowie
Państwo Teresa i Wiktor Tomusiakowie
Zakłady Porcelany „Ćmielów” Sp. z o.o. w Ćmielowie

♦♦♦♦♦

Zamek w Oporowie,
późnogotycka rycerska siedziba obronna, jest jednym z nielicznych średniowiecznych założeń rezydencjonalnych zachowanych w Polsce. Wzniesiony w 2.ćw. XV w. przez arcybiskupa Władysława Oporowskiego stanowił centrum rozległych dóbr ziemskich możnego rodu Oporowskich, herbu Sulima.

Budowlę otacza krajobrazowy park z ok. 1840 r., z dwoma pawilonami z XIX w. –
Domkiem Neogotyckim i Domkiem Szwajcarskim.
W planie parku czytelne są ślady renesansowego ogrodu.

Zespół zamkowo-parkowy mieści od 1949 r. muzeum z ekspozycją wnętrz dworskich.
Zbiory prezentują dzieła malarstwa, rzeźby i wyroby rzemiosła artystycznego
od XVI do pocz. XX w.

W 2009 r. Muzeum - Zamek w Oporowie dzięki wsparciu finansowemu Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego realizuje następujące zadanie w ramach programu operacyjnego:

MECENAT 2009

Nazwa programu: Zachowanie, waloryzacja i ochrona dziedzictwa kulturowego

Zadanie: „Ochrona, zachowanie i poprawa infrastruktury technicznej
zabezpieczającej Muzeum - Zamek w Oporowie”